|
|
| |
|
|
| |
SİGARAYI BIRAKMA POLİKLİNİĞİ’NDE NELER YAPILIYOR?
International Hospital “Sigarayı Bırakma
Polikliniği”ne ilk defa başvuranlar,
Poliklinik Sorumlusu ve Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Bülent Tutluoğlu
tarafından görüşmeye alınıyor. Bu görüşme, başvuranların sigarayı bırakmaya ne
kadar kararlı olduğunu saptamayı amaçlıyor.
Sigarayı bırakmada temel unsur, zihinsel olarak sigara alışkanlığı bulunan
kişilerin, kendilerini sigarayı bırakmaya hazırlamalarıdır. Bu nedenle
doktorunuz, sizin bu kararlılığı taşıdığınıza karar verirse, sigarayı bırakma
polikliniği kapsamına alarak tedaviye başlıyor.
Bu kararlılık halinin belirlenmesinden sonra, sigara alışkanlığınızın derecesini
belirleyen “Fagerström Nikotin Bağımlık Testi” uygulanıyor. Ayrıca mevcut olan
hastalıklar ve daha önce geçirmiş olduğunuz hastalıklar hakkında bilgiler
alınarak genel bir muayene yapılıyor. Muayeneden sonra, sizden bazı testler
isteniyor. Bu testler, sigaranın size o ana kadar ne ölçüde zarar verip
vermediğini belirlemek amacıyla yapılıyor.
HANGİ TESTLER UYGULANIYOR?
International Hospital Sigarayı Bırakma Polikliniği’ ne, sigarayı bırakma
kararlılığıyla gittinizde sizden başlıca su testleri yaptırmanız isteniyor:
-
Sigara içme oranınızı gösteren nefes havasında CO ölçümü
-
Solunum fonksiyon testleri
-
EKG ve bazı kan ve idrar tetkikleri ( şeker, üre, kreatinin, SGOT, SGPT,
kolesterol, trigliserid, fibrinojen , tam idrar tetkiki)
Test sonuçlarının alınmasından sonra, doktorunuz tarafından sonuçlar
değerlendirilerek, o an herhangi bir sağlık probleminin olup olmadığı
belirleniyor. Daha sonra beraberce bir bırakma günü saptanarak tedavi yöntemine
karar veriliyor. Tedavide buproprion, vareniclin etken maddeli ilaçlar, nikotin
bant , sakızları veya elektronik sigara kullanılması planlanıyor. Bu yöntemler
birlikte veya ayrı ayrı kullanılabiliyor.
BIRAKMA GÜNÜNDEN SONRA DÜZENLİ KONTROL
Sigarayı Bırakma Polikliniği disiplini
içersinde bu tedavi yöntemleri ile, ilk etapta sigarayı bırakma
olasılığı yüzde 80 civarında. Bırakma gününden sonra, en geç 1 hafta
içersinde hastanede kontrolünüz yapılıyor. Daha sonra dört ay boyunca 15
günde bir polikliniğe gelmeniz isteniyor. Polikliniğe gelmediğiniz
haftalarda ise, telefonla temas kurularak motivasyonel destek
sağlanıyor. Takip esnasında isterseniz veya doktorunuz gerekli görürse,
sigarayı bırakmak isteyen diğer kişilerle beraber uzman psikolog
eşliğinde grup terapisine katılabilirsiniz.
SİGARA HAKKINDA EN ÇOK MERAK EDİLENLER:
▪
Bunları Biliyor musunuz?
▫
Bir tek sigaranın insan vücudunda 2.5 mgr. C vitaminini yok ettiğini biliyor
musunuz?
▫
Ya da, sigara içenlerin vücudunda 20 yıl içerisinde 7 kg. katran biriktiğini?
▫
Sigaradan çekilen her dumanın beyninizden 50 bin hücreyi öldürdüğünü?
▪
Sigara Bağımlılık Yapan Bir Madde Midir?
|
Sigaradaki nikotin tıpkı esrar, kokain, eroin gibi bağımlılık yapan bir
maddedir. Nikotin sigaradan bir soluk çekildikten sonra beyne ulaşıp kısa bir
süre kendinizi iyi hissetmenizi sağlar. Bir süre sonra nikotinden alınan keyif
hissi azalacağı için aynı uyuşturucu kullananlarda görüldüğü gibi, kişi doz
artırımına yani içilen sigara miktarını arttırmaya başlar. Sigara bağımlıları,
sigara içmeyince kızgınlık, endişe, konsantrasyon bozukluğu, huzursuzluk,
kabızlık, gibi belirtiler göstermeye başlar. Sigara fiziksel bağımlılığın yanı
sıra psikolojik bağımlılık da yapmaktadır. Sigaradan çekilen her nefes el ve
ağız alışkanlığını kuvvetlendirmekte ve güçlenen bir alışkanlık ortaya
çıkmaktadır. |
▪
Dünyada Sigara İçme Alışkanlığı Nasıldır?
|
Dünya genelinde sigara içen 1.2 milyar insan olduğu tahmin edilmektedir.Bu
insanlardan yarısı sigaraya bağlı herhangi bir nedenden erkenden ölecektir.
Yılda 4 milyon insan bu şekilde hayatını kaybetmektedir. Sigara içenler ortalama
yaşam sürelerinden 8 yıl kaybetmektedirler. 2030 yılında gelişmekte olan
ülkelerde görülecek olan ölümlerin yüzde 70’i sigaraya bağlı nedenlerden
olacaktır.
|
▪
Türkiye'de Sigara İçme Oranları Nasıldır?
| Türkiye, dünyada en çok sigara tüketilen ülkeler arasında ilk sıralarda yer
alıyor. Ülkemizde yıllık tütün tüketimi 1960'larda 30 bin ton iken,
istatistikler bu rakamın günümüzde 90 bin tona ulaşmış olduğunu gösteriyor. |
▪
Sigaranın İçindeki Zararlı Maddeler Nelerdir?
Sigara insan sağlığına çoğu zaman geri dönüşü olmayan zarar verdiği bilindiği
halde serbestçe satılan tek maddedir. 4000 den fazla kimyasal madde barındırdığı
bilinen sigaranın içersinde çok sayıda kanser yapıcı maddede vardır. Bu
maddelere bazı örnekler:
Benzen (petrol katkı maddesi): Kanserojen olduğu bilinmektedir özellikle kan
kanseri( lösemi) ile ilişkili olduğu bilinmektedir. Formaldehit(sabitleme solüsyonu): İleri derecede zehirli olduğu bilinmektedir.
Cesetlerin bozulmaması için saklandığı solüsyondur. Kanserin yanı sıra
solunum,cilt ve mide bağırsak şikayetlerine neden olduğu bilinmektedir.
Amonyak (tuvalet temizleyici): Nikotini tütünden serbestleştirerek gaz formuna
çevirir. Banyo, tuvalet temizleyici maddeler içersinde bulunur. Aseton (oje sökücü): Kuvvetli bir kimyasal maddedir. Normalde ojeleri temizlemek
için kullanılır. Katran: Sigaranın içersindeki katı zift yapısında maddedir. Sigaradan alınan
katranın yüzde 70’i akciğerlerde birikir. Nikotin: Sigaranın içersinde bağımlılık yapan bir maddedir.
Karbon monoksit: Araba egzosundan çıkan ve tüp zehirlenmelerinde kanda artan bir
maddedir.Yüksek oranlarda zehirlenmeye yol açmaktadır.
Bu maddelerin haricinde arsenik, hidrojen siyanid , kurşun, polonium
210 nitrozamin, krom, Formaldehit, Nikel , inil klorür, Asetaldehit, Benzopiren,
DDT gibi birçok kanser yapıcı madde sigaranın içersinde mevcuttur. |
▪ Sigara Bize Nasıl Zarar Verir?
Sigara içersindeki zararlı maddelerin bir kısmı tütünün yanması ile, bir kısmı
ise de sigara kağıdının yanması ile ortaya çıkar. Bu zararlı maddeler
akciğerlerdeki hava yollarını geçtikten sonra gaz alışverişinin olduğu en uç
nokta olan hava keseciklerinin etrafında bulunan kılcal damarlar vasıtasıyla
kana karışır.Bu şekilde sadece temas ettiği yüzeylerde değil bütün vücutta
zararlı etkiler görülür.
▫ Sigara Öldürür Mü?
Sigara içenlerin yarısı, sigaraya bağlı bir nedenle ölür. Bugün için dünyada her
yıl 4.5 milyon insan sigara nedeniyle yaşamını yitirmektedir ve bu sayının 2020
yılında 8.5 milyona, 2025-2030 yıllarında da 10 milyon dolayına ulaşacağı tahmin
edilmektedir. Şu an bu paragrafı okuyuncaya kadar zgeçen bir sürede bir insan
daha yaşamını yitirdi.Denebilir ki içilen her sigara ömrünüzden 5 dakika
çalmaktadır. Uzun süren bir araştırmanın sonucunda hiçbir zaman sigara içmeyen erkeklerin 73
yaşına erişme olasılıkları yüzde 78 iken 20 yaşında sigaraya başlayan bir
erkeğin 73 yaşına erişme olasılığı yüzde 42’dir.
▫ Kansere Yol Açar Mı?
Hemen hemen bütün sistemlerin kanserlerinde sigara önemli bir rol oynar. Sigara
içenlerin kanserden ölüm oranları sigara içmeyenlere göre 15-25 misli artmıştır.
▫ Ağız Ve Diş Sağlığına Etkileri Nelerdir?
Ağız içersinde bakterilerin üremesini arttırır. Diş etleri ve dişlerde tahribat,
çürümelere yol açar. Ağız içi kanserlerin gelişmesi için zemin hazırlar.
▫ Kulak Burun Boğaz Hastalıklarına Etkileri Nelerdir?
Sigara üst solunum yolunu temizleyen tüylerin hareketini felç etmesinin yanı
sıra üst solunum yollarında şişme yaparak mikropların yerleşmesi için uygun
ortam sağlar. Sıklıkla ses telleri iltihabı ve sinüzitlere zemin hazırlar. Orta
kulak iltihabına yol açtığı bilinmektedir. Gırtlak kanserlerinin en önemli sorumlusu sigaradır. Her yıl milyonlarca insana
sigara nedeniyle gelişen gırtlak kanseri nedeniyle hayatını kaybetmekte , veya
boğazlarından açılan delikle soluk almak zorunda kalmaktadırlar.
▫ Gastrointestinal Sisteme Etkileri Nelerdir?
Sigara Mide barsak sisteminde bir çok hastalığa yol açmaktadır. Bunlardan en çok
bilineni reflüdür . Reflü kendisini mide bölgesinde ağrı, ekşime ,yanma,ağza acı
ekşi sular gelme ve göğüs bölgesinde yanma şeklinde gösterir. Bu durum ayrıca
müzmin öksürüğün en önemli nedenlerinden biridir. Sigara mide ülserinin önemli
nedenlerinden biridir . İltihabi barsak hastalıkları , karaciğer,mide ,pankreas,
yemek borusu kanserleri de sigara ile çok ilişki gösterir. Yemek borusu
kanserlerinin sıklığını 5-10 kat arttırdığı bilinmektedir
▫ Kardiyovasküler Hastalıklara Etkisi Nelerdir?
Sigara koroner arter hastalığı için major risk faktörüdür. Sigara içenlerde
miyokard infarktüsü riski 2.5 kat artmaktadır .Pasif içicilerde kalp
hastalıklarına bağlı ölümler yüzde 30 artış göstermiştir. Sigara ayrıca damar
yapısını bozarak tansiyonun yükselmesine neden olur. Kalp krizi geçirme olasılığı olan bir kişide sigaranın bırakılması ile kısa süre
içersinde kalp krizi riski yarıdan fazla azalmaktadır.
▫ Kan Sistemi Üzerine Etkileri Nelerdir?
Sigara kanda beyaz hücreler (lökositler) in kandaki seviyesini arttırır. Bunun
sonucunda beyaz hücrelerden salgılanan bazı zararlı oksidan maddelerin kan
seviyesi yükselerek vücutta hemen hemen her organda sigaraya ait zararlı etkiler
artar. Ayrıca sigara kanın pıhtılaşmasına yol açan bazı maddelerin kandaki
seviyelerini arttırarak zaten bozuk olan damar çeperlerininde yardımıyla
damarların tıkanmasına yol açar. Tıkanan damar beyin damarı olursa felç, kalp
damarları tıkanırsa kalp krizi, bacaklara giden damarlar tıkanırsa kangren
sonucu bacaklarda kesilmeler olur.Ayrıca kanda pıhtılaşmayı sağlayan hücerlerin
sayısının artması, kanda oksijen taşınmasında bozukluklarda bu olayları artırır.
Ayrıca sigara ile kan kanseri arasında ilişki saptanmıştır.
▫ Ürolojik Sisteme Etkileri Nelerdir?
Böbrek damarlarını ve fonksiyonel üniteleri olumsuz etkilediği için sigara
böbrek yetersizliğine neden olabilir. Böbrek mesane kanserlerinin önemli bir
nedenidir. Erkeklerde cinsel yetersizliğe yol açan önemli etkenlerden biridir.
▫ Psikiyatrik Ve Nörolojik Hastalıklarla İlişkisi Nedir?
Sigara beyin kanaması riskini 2-3 misli arttırır.
▫ Bağışıklık Sistemini Etkiler Mi?
Evet, sigaranın bağışıklık sistemini düzenleyen hücreleri ve bunların salgı
miktarlarını arttırarak olumsuz etki yapar. Bunun sonunda başta solunum yolu
enfeksiyonları olmak üzere bütün enfeksiyonlara eğilim artar.
▫ Solunum Yolları Ve Akciğerler Üzerine Etkileri Nelerdir?
Sigara akciğerler ve solunum yollarında kalıcı hasarlara yol açarak Kronik
Bronşit , amfizem, kronik obstruktif akciğer hastalıkları gibi hastalıklara yol
açar.
▫ Dolaşım Üzerine Etkileri Nasıldır?
Sigara içimi ile kanda zararlı yağların seviyesi artarken(LDL) yararlı yağların
seviyesi artar (HDL). Bunun sonucunda damar çeperinde kolesterol plakları
oluşarak damar çeperini daraltarak hipertansiyon ve kalp hastalıklarına zemin
hazırlanır.Ayrıca nikotin damar çeperinde bozulmalar oluşturarak pürtüklenmeye
ve hem kolesterol plaklarının artmasına hemde damarların daralmasına neden olur.
▫ Endokrin Ve Metabolik Sisteme Etkileri Nasıldır?
Sigara içenlerde şeker hastalığı(diyabet) riski yaklaşık 3 misli
artmaktadır.Diyabet gelişenlerde damar komplikasyonu gelişme ihtimali çok
artar.Ayrıca sigaraya devam eden diyabetiklerde kan şeker seviyelerinin kontrolü
çok güçtür.Ayrıca sigara içen diyabetiklerde böbrek yetersizliği gelişme riski
çok daha fazladır. Sigara içenlerde guatr gelişme olasılığı da içmeyenlere göre
fazladır. |
▪ Yaşam Kalitesini Nasıl Etkiler?
| Üstünüz başınız sigara kokar kendiniz, eşiniz, çocuklarınız arkadaşlarınız bu
kokudan rahatsız olursunuz, ciltte erkenden kırışmalar olur, dişleriniz sarı
kirli bir renk alır. Ellerde, parmaklarda sararma, tırnaklarda, zayıflama
görülür. Tat alma isteğiniz azalacağı için yemeklerin tadını alamazsınız. Koku
alma duygusunu azalttığı için kokuları algılayamazsınız. Ses tellerinizde
bozulacağı için ses kısıklığı sesde kalınlaşma ve çatallanma ortaya çıkar, beyin
hücrelerini öldürdüğü için unutkanlığa yol açar, ileri yaşlarda bunama ortaya
çıkar. Gözlerde katarakt hastalığına yol açacağı için görme bozukluğu ortaya
çıkar. Erkeklerde iktidarsızlığa yol açarak kadınlarda ise kısırlık, çocuk
düşürme, sakat doğuma yol açacağı için bütün yaşantınızı etkileyecek
problemlerle karşılaşabilirsiniz. Vücutta, yorgunluk, uykusuzluk, ruhsal
gerilim, stres, performans düşüklüğü, reflekslerde azalma olur. |
▪
Çocukların Sigaraya Başlamasını Nasıl Engelleyebiliriz?
| Çocuklar en çok anne ve babalarının sigara içmelerinden etkilenerek sigaraya
başlamaktadır. Bu konuda yapılabilecek en önemli şey sizin sigara içmeyerek
çocuğunuza örnek olmanızdır. Ayrıca hassas dönem olan ergenlik çağında
çocuğunuzla daha çok ilgilenerek, ona her konuda olduğu gibi sigara ve diğer
zararlı maddeler konusunda onu sıkmadan eğitim desteğini vererek yararlı
olabilirsiniz. Sigara üreticisi firmalar reklam yasağı olduğu için film
kahramanlarına filmlerde veya tanınmış şarkıcılara konserlerde sigara içtirerek
gençleri etkilemeye çalışmaktadırlar. Bunda da çok başarılı olmaktadırlar.
Yapılan bir araştırmada bu tür filmleri seyreden gençlerde sigaraya başlama
olasılığının seyretmeyenlere göre 3 misli fazla olduğu bildirilmektedir. Bu
konuda uyanık olmalı çocuğunuzu uyarmalısınız. |
▪
Puro, Pipo Ve Nargile İçerek Sigaranın Risklerini Yok Edebilir misiniz?
|
Hayır. Örneğin akciğer kanseri riskini ele aldığımızda puro,pipo,nargile
içenlerde hiç sigara içmeyenler veya sigarayı bırakmış olanlara göre akciğer
kanseri riski fazla olduğu gibi dudak ve ağız içi kanseri riski de
artmaktadır.Sonuçta bu girişimin herhangi bir yararı yoktur. |
▪
Sigarayı Bırakmakla Neler Kazanacaksınız?
Son Sigaranızdan...
|
20
Dakika Sonra |
Kan
basıncınız düzelir |
|
|
Kalp
atışlarınız normale döner |
|
|
El ve
ayak ısınız normale döner |
|
8 Saat Sonra |
Kanınızdaki nikotin ve karbonmonoksit düzeyi yarıya düşer |
|
|
Kanınızdaki oksijen seviyesi normale döner |
|
24 Saat Sonra |
Karbonmonoksit vücudunuzdan tamamen atılır |
|
|
Akciğerleriniz sigaranın neden olduğu mukusu temizlemeye başlar |
|
|
Kalp
krizi riskiniz azalmaya başlar |
|
48 Saat Sonra |
Vücudunuzdaki nikotin tamamen temizlenir |
|
|
Koku ve
tat duyularınızda artış kaydedilir |
|
72 Saat Sonra |
Nefes
almanız kolaylaşır |
|
|
Enerji
seviyeniz yükselir |
|
2-12
Hafta Sonra |
Kan
dolaşımınız daha sağlıklı gerçekleşmeye başlar |
|
|
Akciğer
fonksiyonunuz %30 oranında artar |
|
|
Yürüme
ve koşmanız kolaylaşır |
|
3-9 Ay Sonra |
Öksürük
ve göğüsteki hırıltılarınız azalır. |
|
|
Nefes
alma sorunlarınız iyileşir |
|
|
Akciğerlerinizin enfeksiyona karşı direnci artar |
|
1 Yıl Sonra |
Kalp
hastalığı riski, sigara içmeye devam eden birinin taşıdığı riskin
yaklaşık yarısına iner |
|
5 Yıl Sonra |
Ağız ve
gırtlak kanserinden ölme riskiniz azalır |
|
10 Yıl Sonra |
Akciğer
kanserine yakalanma riskiniz, sigara içmeye devam eden birinin taşıdığı
riskin yarısına iner |
|
|
Kalp
hastalığı riskiniz hiç sigara içmemiş birinin taşıdığı riskle aynı
seviyeye iner |
|
15 Yıl Sonra |
Felç
geçirme ve kalp krizi riskiniz hiç sigara içmemiş birinin taşıdığı
riskle aynı seviyeye iner |
|
▪ Sigarayı Bırakma Öncesi Ne Gibi Hazırlıklar Yapalım?
|
Sigarayı bırakmada en önemli nokta sigarayı tam anlamıyla beyninizde
bitirmektir. Eğer bir yanınız sigarayı bırakmak isterken bir yanınız “ben bu
işten keyif alıyorum ne olacak canım ,arada tek tük sigara içeyim” derse, içmek
isteyen tarafınız galip gelir ve düşündüğünüz gibi tek tük değil eskiden
içtiğiniz tempoda sigaraya devam edersiniz.
Başarı formülü
1.basamak: Sonuçlarınızı bilmek 2.basamak: Eyleme geçmek 3.basamak: Başarı ya da başarısızlığı mümkün olan çabuklukta gözlemleyebilmek 4.basamak: Şayet hedefe ulaşamadıysanız, istediğinizi elde edinceye kadar
davranışlarınızı değiştirebilme esnekliğine sahip olabilmek
Başarıya götürecek temel özellikler:
1- Hırs 2- İnanç
3- Strateji 4- Değerlerin açıklığı 5- Enerji
Yakınlarınızı işin içine katın
- Sigarayı bırakma tarihiniz üzerine bir arkadaşınızla bahse girin.
- Eşiniz veya arkadaşınızın sizinle birlikte sigarayı bırakmasını sağlayın
- Ailenize ve arkadaşlarınıza sigarayı belirli bir tarihte bırakacağınızı
söyleyin.
Sigaraya ulaşma imkanlarınızı kısıtlayın
- Kartonlarca sigara almaktan vazgeçin.Diğer bir paketi almak için öbürünün
boşalmasını bekleyin. - Evde ve işyerinde üzerinizde sigara bulundurmaktan kaçının.
Markaları değiştirin
- İçimini kötü bulduğunuz bir sigara markasına geçiş yapın.
- Hedeflediğiniz bırakma tarihinden birkaç hafta önce katranı ve nikotini düşük
bir sigara markasına geçin. Ancak bunlarla miktarı arttırmayın,daha derin nefes
almayın
İçtiğiniz sigaraların sayısını azaltın
- Her sigaranın sadece yarısını için - Her gün ilk sigaranızı 1er saat erteleyin
- Sadece tek veya çift saat başlarında sigara içmeye karar verin
- Gün boyunca kaç sigara içeceğinizi kararlaştırın. Her ekstra sigara için bir
para cezası öngörün - Yemek yeme alışkanlıklarınızı değiştirin: süt için
- Bir sigaraya ulaşmaktansa bir bardak meyve suyuna ulaşın
- Sigarayı azaltmak bırakmaya yardımcı olabilir, ancak en etkin yöntem tam olarak
bırakma tarihi belirlemektir! (7 sigara altında tarih)
Otomatik olarak sigara içmeyin
- Gerçekten çok istediğiniz bir sigarayı için. Alışkanlığınız yüzünden sigara
yakmak üzere olduğunuz anları yakalayın - Kül tablalarınızı boşaltmayın
- Değişik yerlere koyarak veya sigara içtiğiniz eli değiştirerek içtiğiniz her
sigaranın farkında olun - Düşünmeden sigara yakıyorsanız, sigarayı aynanın karşısında yakmayı deneyin
Sigarayı sevimsiz hale getirin
- Sadece sizin için uygun olmayan ortamlarda sigara için
- Sigara izmaritlerinizi cam bir kapta toplayın. |
|
|
|
|
| |
|
|
|